چشم انداز صلح دو كره
كيم جونگيون، رهبر كره شمالي در سخنراني خود به مناسبت آغاز سال نو ميلادي
به كرهييها وعده داد او براي صلح با كره جنوبي آماده است. كيم جونگ يون
در اين پيام كم سابقه كه از تلويزيون كره شمالي پخش ميشد، علاوه بر اينكه
تلاش براي كاهش تنشهاي مرزي با كره جنوبي را با استفاده از بيانيههاي
مشترك قبلي ميان دو كشور خواستار شد. رهبر كره شمالي گفت: بياييد تا يك
تغيير و تحول اساسي در ساخت يك غول اقتصادي با همان روحيه و جسارتي كه در
تسخير فضا به نمايش گذاشته شده است، ايجاد كنيم، اين شعار مبارزه حزب ما
است و ملت بايد امسال از اين شعار حمايت كند. رهبر كره شمالي اين اظهارات
را چند هفته پس از آن ايراد ميكند كه پارك جئونهي، رييسجمهور جديد كره
جنوبي براي سفر به كره شمالي و برقراري روابط بين دو كره اعلام كرد. حالا
مردم كره شمالي با وعده روابط مسالمتآميز با نيمه جنوبي خود، اميدوارند كه
شرايط بغرنج اقتصادي و روحي و روانيشان بهبود يابد و مردم كره جنوبي نيز
كه با همين اميد به پارك راي دادهاند، به تحقق يكي از خواستههايشان
اميدوارترند. اما از نظر ناظران بينالمللي كه واقعگرايانهتر از
كرهييها كه از بيرون گود به موضوع نگاه ميكنند ترديدهاي در اين باره
وجود دارد.
چرايي تقسيم شبه جزيره
سرزمين كره به طور لفظي از سال 1945 طي كنفرانسهاي بينالمللي يالتا
(كريمه و پوتسدام) به دو قسمت تقسيم شد، اما در عمل تقسيم اين شبهجزيره تا
سال 1948 به طول انجاميد. زماني كه كره شمالي تحت نفوذ بلوك شرق و كره
جنوبي تحت نفوذ بلوك غرب قرار گرفت و بدينترتيب جنگ سرد دو بلوك شرق و غرب
آشكارتر شد. تا جايي كه كره شمالي كه تاب و تحمل جدايي كره جنوبي را
نداشت يكبار به جنوب شبه جزيره حمله كرد و حتي تا سئول پيش رفت. اما با
وجود مقاومت بينالمللي در سال 1953 ناگزير به عقبنشيني و پذيرفتن يك صلح
موقت شد. اين عهدنامه صلح كماكان آخرين توافق صلح بين دو كشور محسوب
ميشود.
چرايي تفاوت دو كره از زمين تا آسمان
شانه خالي كردن شوروي از حمايت كره شمالي در جريان جنگ دو كره در 1950 آغاز
تكوين يك فلسفه سياسي براي پيونگ يانگ محسوب ميشود كه با اختلاف دو
پشتيبان اصلي كره شمالي يعني چين و شوروي كه در دهه 60 به تحركات نظامي دو
متحد عليه يكديگر نيز انجاميد، روند تدوين اين فلسفه سياسي سرعت گرفت.
ايدئولوژي جوچه يا اتكا به خود كه از اواخر دهه 60 توسط كيم ايل سونگ مطرح
شد تلفيقي از ايدئولوژي ماركسيسم و ناسيوناليسم بود كه بر اساس اصول
سهگانه استقلال، وحدت مسالمتآميز و اتحاد بزرگ ملي، خط منفتري نسبت به
ايدئولوژي كمونيستي چين و اتحاد جماهير شوروي بود. زيرا هر چند با اين
ايدئولوژيها تضاد نداشت اما موازي نيز نبود. از همين رو همچنان در موضع
مقابل جهان سرمايهداري غرب محسوب ميشود. اما در مقابل كره جنوبي كه از
آغاز جدايي به بلوك غرب پيوست، با پيروي از اصول سرمايهداري غرب توانست از
اين رهگذر به توسعه سياسي و اقتصادي برسد. كره جنوبي كشوري است كه ضمن
دستيابي به يك ساختار دموكراتيك، دومين رشد سريع اقتصادي دنيا در چهار دهه
اخير را داراست. اين كشور هفتمين شريك بزرگ تجاري امريكاست و اكنون كشورهاي
در حال توسعه، اقتصاد موفق كره جنوبي را الگويي براي خود ميدانند.
پيشينه تلاشهاي صلحطلبانه
بايد گفت يكي از دلايل تاخير در تلاش دو كره براي صلح و وحدت، بيانگيزگي و
ترديد امريكا در اين باره بود. كره شمالي در منطقهيي قرار دارد كه چندان
براي امريكا حساسيتبرانگيز نيست. حتي صرف نظر كردن شوروي و چين از كره
شمالي هم موجب علاقه اين قدرت به پيونگ يانگ نشد و تا دهه 80 امريكا
خواستار جدايي دايمي دو كره بود. اما با شروع مذاكرات دو كره در باب طرح
آشتي و وحدت دموكراتيك از سوي كره جنوبي و طرح كنفدرال كوريو از سوي كره
شمالي، امريكا نيز به مذاكرات پيوست، مذاكراتي كه هر بار بنا به دلايلي به
شكست ميانجاميد. جديترين اقدام دو كره براي برقراري روابط به سال 2007
بازميگردد. 4 اكتبر سال 2007 ميلادي روه مو هيون، رييسجمهور كره جنوبي و
كيم جونگ ايل، رييسجمهور كره شمالي پس از نشستي سه روزه در پيونگ يانگ يك
بيانيه صادر كردند كه يك سند تاريخي در زمينه علاقهمندي دو كره براي
برقراري روابط محسوب ميشود. اما علاوه بر اين اقدامات رسمي مردم كره جنوبي
كه از رفاه بيشتري برخوردارند، به سبب علاقه به هموطنان تاريخي خود،
همواره دست به ابتكارات متنوعي براي كمك به كره شماليها و صلح ميزنند.
همين امسال كرهييها 20 بالن كه حامل 150 هزار اعلاميه سياسي و 5 هزار
كاندوم بود را از خاك كره جنوبي به سمت همسايه غربي به پرواز درآوردند. بر
اساس گزارشها بالنهاي يادشده همچنين مواد كمياب در كره شمالي مانند، چراغ
برق، شيريني، لباس و خميردندان با خود حمل كردند. چون مردم كره شمالي به
دليل تحريمهاي شديد بينالمللي عليه رژيم اين كشور به دليل برنامه
هستهيياش از مشكلات اقتصادي بهشدت رنج ميبرند.
چشمانداز صلح دو كره
هر چند اظهار علاقه رهبران دو كره موجب شادماني ملت دو پارچه شبه جزيره شده
است، اما به نظر ميرسد صلح بين دو كره پروسهيي طولانيمدت باشد. ارزيابي
ناظران در اين باره با خوشبيني ايدهآلگرايانه همراه نيست. هر چند اظهار
علاقه كرهييها به روابط صلحآميز صرفا سياسي و تبليغاتي نباشد، اما
چالشهاي زيادي فرا روي پيونگ يانگ و سئول قرار دارد. چون دو تفكر مانند شب
و روز بايد به نقطهيي تفاهمآميز برسند. اگر دو كره هم گامهاي عملي براي
مذاكره و صلح بردارند، عواملي در منطقه و نظام بينالملل ميتواند آنها را
به هم بدبين كند. اخيرا بسياري از متخصصان منطقهيي از انجام آزمايش
هستهيي تحريككننده جديد در كره شمالي خبر دادهاند. با چنين شرايطي بدون
لحاظ درخواستهاي امريكا صلح دو كره دور از انتظار است. يكي از مهمترين و
در واقع درخواست اصلي امريكا از كره شمالي خلع سلاح هستهيي پيونگ يانگ
است. چراكه بيثباتي ژئوپولتيكي كه كره شمالي هر از گاهي به آن دامن ميزند
كشورهاي آسياي شمال شرقي را به سوي توسعه تواناييهاي نظامي و هستهيي
ترغيب كرده است.
آرزوهایم به اینجا ختم نمی شود